هورمون Antimullerian (AMH) که به عنوان ماده مهارکنندۀ ذخیره تخمدان نیز شناخته می شود، یک هورمون گلیکوپروتئینی از خانواده TGF-β می باشد. این هورمون توسط سلولهای سرتولی (Sertoli cells) در بیضه بیماران مذکر و توسط سلولهای گرانولوزای (granulosa cells) تخمدان بیماران مؤنث تولید می شود. تولید این هورمون در جنس مذکر در دوره جنینی سبب جلوگیری از تشکیل مجاری تخمدان شده و در نتیجه سبب شکل گیری مجرای تولید مثلی مردانه می شود. در غیاب این هورمون مجرای تخمدان شکل می گیرد و باعث توسعه و شکل گیری مجرای تولید مثلی در زنان می شود.
غلظت AMH درجنس مذکر تا سن 2 سالگی افزایش می یابد و پس از آن شروع به کاهش می کند و در زمان بلوغ کاهش بسیار شدیدی پیدا می کند. در جنس مؤنث غلظت AMH در هنگام تولد بسیار پایین می باشد و پس از بلوغ شروع به افزایش می کند و پس از آن با افزایش سن شروع به کاهش می کند و در دورۀ یائیسگی غیرقابل تشخیص می شود.
درجنس مؤنث، AMH به عنوان یک مارکر ذخیرۀ تخمدان مورد استفاده قرار می گیرد. در این موارد هورمون AMH با ذخایر اولیه فولیکولی ارتباط مستقیم دارد ولی با سن ارتباط غیر مستقیم دارد و می تواند میزان پاسخ تخمدان را پس از درمان ناباروری پیش بینی کند. هم چنین می تواند تا حدی، زمان شروع یائیسگی را پیش بینی کند.
برخلاف سایر مارکرهای ذخیره تخمدان که دارای نوسانات شدید در طول دورۀ قاعدگی می باشند، غلظت AMH در طول این دوره نسبتا ثابت باقی می ماند.
زنانی که دارای غلظت بالاتری از AMH هستند پاسخ بهتری به تحریک تخمدان می دهند و تمایل به تولید تخمک های بیشتری دارند، در مقایسه با زنانی که دارای غلظت های پایین و یا غیرقابل اندازه گیری از AMH هستند.
در زنانی که دارای خطر بالا برای سندرم تحریک تخمدان (Ovarian Hyperstimulation Syndrome) هستند پس از تجویز گنادوتروپین سطح هورمون AMH به شدت افزایش پیدا می کند. هم چنین در بیماران مبتلا به سندرم تخمدان پلی سیستیک (Polycystic Ovarian Syndrome) به دلیل حضور تعداد زیادی از فولیکول های کوچک سطح AMH افزایش پیدا می کند.
آزمایش اندازه گیری AMH به طور معمول برای بررسی وجود بیضه و عملکرد آن در نوزادانی که دارای جنسیت مشخصی نیستند و هم چنین برای افتراق بین Cryptorchidism (عدم بیرون زدگی بیضه) و Anorchia (عدم وجود بیضه) در نوزادان مذکر استفاده می شود.
غلظت سرمی AMH در برخی از بیماران مبتلا به تومورهای سلولهای گرانولوزای تخمدان افزایش می یابد.
علاوه بر AMH سایر آزمایشات مرتبط برای تشخیص و پیگیری این بیماران شامل آزمایشات زیر می باشد :
1- Inhibin A
2- Inhibin B
3- Estradiol
4-  CA-125
 

غلظت های بالای 30 ng/mL از بیوتین ممکن است با نتایج آزمایش تداخل ایجاد کند. بیماران بایستی از 12 ساعت قبل از آزمایش از مصرف بیوتین خودداری نمایند.
برخی داروها مانند Cetrotide ، Ovitrelle ، Endometrin (progesterone) ، Follistatin با نتایج آزمایش تداخل ایجاد می کند. برای انجام آزمایش AMH بایستی 2-1 هفته از مصرف این داروها اجتناب کرد.
نتایج آزمایش AMH بایستی حتماً درکنار تاریخچه بالینی بیمار مورد ارزیابی قرار بگیرد.
اگر AMH به عنوان یک تومور مارکر مورد ارزیابی قرار بگیرد، نتایج آن به تنهایی نبایستی برای تصمیم گیری درمورد حضور یا عدم حضور بدخیمی مورد استفاده قرار بگیرد.
 

1.    Jacobs MH, Reuter LM, Baker VL, et al: A multicentre evaluation of the Elecsys anti-Mullerian hormone immunoassay for prediction of antral follicle count. Reprod Biomed Online. 2019 May;38(5):845-852.

2.    Anckaert E, Denk B, He Y, Torrance HL, Broekmans F, Hund M: Evaluation of the Elecsys anti-Mullerian hormone assay for the prediction of hyper-response to controlled ovarian stimulation with a gonadotrophin-releasing hormone antagonist protocol. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2019 May;236:133-138.

3.    Bedenk J, Vrtacnik-Bokal E, Virant-Klun I: The role of anti-Mullerian hormone (AMH) in ovarian disease and infertility. J Assist Reprod Genet. 2020 Jan;37(1):89-100.

4.    Xu HY, Zhang HX, Xiao Z, Qiao J, Li R: Regulation of anti-Mullerian hormone (AMH) in males and the associations of serum AMH with the disorders of male fertility. Asian J Androl. 2019 Mar-Apr;21(2):109-114.

5.    Grinspon RP, Bergada I, Rey RA: Male hypogonadism and disorders of sex development. Front Endocrinol (Lausanne). 2020 April15; 11:211.

6.    Shankar RK, Dowlut-McElroy T, Dauber A, Gomez-Lobo V: Clinical utility of anti-Mullerian hormone in pediatrics. J Clin Endocrinol Metab. 2022 Jan 18;107(2):309-323. doi: 10.1210/clinem/dgab687.